ئێران نەوتهەڵگرە مالیزییەکان لە باجی تێپەڕبوون لە تەنگەی هورمز دەبەخشێت
ئەنتۆنی لۆک، وەزیری گواستنەوەی مالیزیا ڕایگەیاند، وڵاتەکەی گەیشتووەتە ڕێککەوتنێکی تایبەت لەگەڵ حکومەتی ئێران. بەپێی ئەم ڕێککەوتنە، ئەو نەوتهەڵگرە مالیزییانەی کە ڕێگەیان پێدراوە بە تەنگەی هورمزدا تێپەڕن، لە پێدانی ئەو باج و ڕسووماتە دەبەخشرێن کە ئێران بەم دواییانە بەسەر کەشتییە نێودەوڵەتییەکاندا سەپاندوویەتی.
ئەم بڕیارەی تاران لە کاتێکدایە کە گرژییەکان لە ناوچەکە و بەتایبەت لە ڕێڕەوە ئاوییە ستراتیژییەکان گەیشتوونەتە لووتکە. ئێران وەک ئامرازێکی گوشار، هەوڵی سەپاندنی باجی تێپەڕبوونی بەسەر ئەو کەشتییانەدا داوە کە بە تەنگەی هورمزدا دەڕۆن، بەڵام مالیزیا توانیویەتی لێخۆشبوونێکی فەرمی بۆ کەشتییەکانی بەدەستبهێنێت.
تەنگەی هورمز و گرنگییەکەی بۆ وزەی جیهان
تەنگەی هورمز بە یەکێک لە هەستیارترین خاڵە جوگرافییەکانی جیهان بۆ بازرگانیی نەوت و گاز دادەنرێت. لێرەدا کورتەیەک لە پێگەی ئەم ڕێڕەوە دەخەینە ڕوو:
- ڕێڕەوی ستراتیژی: بەشێکی زۆری نەوتی وڵاتانی کەنداو بۆ بازاڕەکانی جیهان لەم تەنگەیەوە تێدەپەڕێت.
- گوشاری ئابووری: سەپاندنی باج لەلایەن ئێرانەوە وەک هەوڵێک بۆ کۆنترۆڵکردنی زیاتری هاتووچۆی دەریایی دەبینرێت.
- پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان: لێخۆشبوونی مالیزیا نیشانەی جۆرێک لە لێکتێگەیشتنی سیاسی و ئابوورییە لە نێوان تاران و کوالالامپور.
پەرەسەندنەکانی تری ناوچەکە
هاوکات لەگەڵ ئەم هەواڵە، چەند پێشهاتێکی تری ئەمنی و سیاسی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ڕوویانداوە:
- بەئامانجگرتنی کەشتییەکان: ئێران لە بەندەری دووبەی کەشتییەکی کوێتی بە ئامانج گرتووە و بووەتە هۆی ئاگرکەوتنەوە تێیدا.
- کۆچی بەکۆمەڵ: نەتەوە یەکگرتووەکان ڕایگەیاندووە بەهۆی شەڕەوە زیاتر لە 200 هەزار کەس لە لوبنانەوە بەرەو سووریا کۆچیان کردووە.
- هەڵوێستی نەتەنیاهوو: سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل ئاماژەی بەوە کردووە کە ڕووخاندنی ڕژێمی ئێران ئامانجی سەرەکیی جەنگەکەی ئەوان نییە.
"گەیشتووینەتە ڕێککەوتنێک کە بەگوێرەی ئەوە کەشتییە نەوتهەڵگرەکانی مالیزیا لە کاتی تێپەڕبوونیان بەو ڕێڕەوەدا، هیچ بڕە پارەیەک وەک باج بە حکومەتی ئێران نادەن." — ئەنتۆنی لۆک، وەزیری گواستنەوەی مالیزیا
